Kto może skorzystać
Program adresowany jest do właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych oraz wydzielonych lokali z własną księgą wieczystą. Warunkiem jest wymiana nieefektywnego źródła ciepła — zwykle kotła na paliwo stałe — albo termomodernizacja budynku.
Poziom dofinansowania zależy od dochodu i to on decyduje o kwocie bardziej niż rodzaj sprzętu.
| Poziom | Próg dochodowy | Pompa powietrzna | Pompa gruntowa | Maksimum łącznie |
|---|---|---|---|---|
| Podstawowy | roczny dochód do 135 000 zł | 25 000 zł | 45 000 zł | 66 000 zł |
| Podwyższony | do 1 894 zł na osobę miesięcznie | 37 000 zł | 56 000 zł | 99 000 zł |
| Najwyższy | do 1 090 zł na osobę miesięcznie | — | — | do 170 100 zł |
Progi dla gospodarstw wieloosobowych. Dla jednoosobowych wyższe: 2 651 zł na poziomie podwyższonym, 1 526 zł na najwyższym. Aktualne kwoty z datą na stronie Dotacje.
Maksymalna kwota jest trudniejsza do zdobycia, niż wygląda. 170 100 zł wymaga jednoczesnego spełnienia trzech warunków: kwalifikacji do poziomu najwyższego, budynku o zapotrzebowaniu ponad 140 kWh na metr kwadratowy rocznie i zrealizowania pełnego zakresu termomodernizacji wskazanego w audycie. W praktyce dotyczy to niewielkiej części wniosków, a w reklamach pojawia się w każdej.
Kolejność, która oszczędza pieniądze
To jest część, w której program i zdrowy rozsądek bywają w konflikcie — dotacja zachęca do pośpiechu, a dobra modernizacja wymaga kolejności.
1. Policz zapotrzebowanie budynku
Zanim porozmawiasz z kimkolwiek. Kalkulator zapotrzebowania zajmie minutę i da liczbę, którą będziesz mógł zestawić z tym, co usłyszysz w ofertach. Bez niej jesteś zdany na czyjeś oszacowanie.
2. Sprawdź grzejniki
Też przed ofertą. Kalkulator mocy grzejników powie, przy jakiej temperaturze zasilania obecna instalacja pokryje zapotrzebowanie. Ta temperatura decyduje o rachunku bardziej niż marka pompy — różnica między 35 a 55 °C to jedna trzecia kosztów eksploatacji.
3. Rozważ, czy ocieplenie nie jest pierwsze
Jeśli wskaźnik przekracza 100 W/m², pompa przy wysokich parametrach nie da przewagi nad kotłem gazowym. Program obejmuje także termomodernizację i przy wyższych poziomach dofinansowania to ona bywa lepszym pierwszym krokiem. Szerzej w poradniku Pompa ciepła w starym domu.
4. Zbierz oferty i porównaj je liczbami
Mając własne wyliczenia, rozmawiasz inaczej. Pytania, które warto zadać, opisuje osobny poradnik Jak czytać ofertę.
5. Złóż wniosek
Przez portal beneficjenta albo w punkcie konsultacyjnym w gminie. Wnioski obsługują wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, a nie sprzedawca sprzętu — choć wielu sprzedawców oferuje pomoc w wypełnieniu.
Najczęstsze błędy
Kupno sprzętu przed złożeniem wniosku
Program określa okres kwalifikowalności kosztów. Faktura wystawiona przed właściwą datą nie zostanie rozliczona i nie ma od tego odwołania. To najkosztowniejszy błąd formalny w całym procesie.
Dobór pompy do stanu sprzed termomodernizacji
Jeśli w ramach programu ocieplasz dom i wymieniasz źródło, pompa musi być dobrana do zapotrzebowania po ociepleniu. Dobrana do stanu obecnego będzie przewymiarowana dwukrotnie i zacznie taktować przez cały sezon przejściowy.
Traktowanie dotacji jako argumentu za konkretnym sprzętem
Kwota dofinansowania nie zależy od marki ani od tego, czy urządzenie jest dobrze dobrane. Sprzedawca mówiący „przy tej pompie dostanie pan więcej dotacji" mówi o kategorii sprzętu, nie o modelu — a różnica między pompą dobrze a źle dobraną jest wielokrotnie większa niż różnica w dotacji.
Rzecz, o której program milczy. Dotacja obniża nakład początkowy i tylko jego. Nie wpływa na SCOP, nie naprawia zbyt małych grzejników i nie ratuje przed przewymiarowaniem. Dofinansowana pompa w instalacji wymagającej 55 °C będzie kosztować w eksploatacji tyle samo, co niedofinansowana w tej samej instalacji — czyli o jedną trzecią więcej niż ta sama pompa przy 35 °C.
Co poza pompą ciepła
Program obejmuje szerszy zakres, o czym łatwo zapomnieć, skupiając się na źródle ciepła:
- Docieplenie przegród — ścian, stropów, dachu, podłogi na gruncie
- Wymiana stolarki — okien i drzwi zewnętrznych
- Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła — często pomijana, a przy wentylacji grawitacyjnej odpowiada za jedną czwartą strat
- Instalacja centralnego ogrzewania i ciepłej wody — w tym grzejniki
- Audyt energetyczny — refundowany, a przy wyższych poziomach wymagany
Punkt o rekuperacji warto podkreślić. W domu z wentylacją grawitacyjną straty wentylacyjne to zwykle 20–30% całości — sprawdzisz to w kalkulatorze zapotrzebowania, zmieniając rodzaj wentylacji. Rekuperacja bywa tańsza od docieplenia ścian i daje porównywalny efekt, a w rozmowach o programie pojawia się rzadko.
Czego się spodziewać czasowo
Proces rozciąga się na miesiące i warto to uwzględnić w planach. Od złożenia wniosku do wypłaty mija zwykle kilka miesięcy, a prace muszą zmieścić się w okresie realizacji określonym w umowie. Warunki i terminy zmieniają się między naborami — przed złożeniem wniosku sprawdź stan u źródła, bo ten tekst nie jest wykładnią programu, tylko opisem jego logiki.
Częste pytania
Ile można dostać z Czystego Powietrza na pompę ciepła?
Na poziomie podstawowym do 25 000 zł na pompę powietrzną i 45 000 zł na gruntową, przy dochodzie rocznym do 135 000 zł. Na poziomie podwyższonym odpowiednio 37 000 i 56 000 zł. Maksimum programu, 170 100 zł, wymaga poziomu najwyższego i pełnego zakresu termomodernizacji.
Czy można kupić pompę przed złożeniem wniosku?
Nie przed początkiem okresu kwalifikowalności kosztów określonego w programie. Faktura wystawiona wcześniej nie zostanie rozliczona i nie ma od tego odwołania. To najkosztowniejszy błąd formalny w całym procesie.
Czy dotacja zmienia opłacalność pompy ciepła?
Obniża nakład początkowy i tylko jego. Koszty eksploatacji zależą od SCOP, a ten od temperatury zasilania wymuszanej przez grzejniki. Dofinansowana pompa w instalacji wymagającej 55 °C kosztuje w utrzymaniu o jedną trzecią więcej niż ta sama pompa przy 35 °C.
Czy Czyste Powietrze obejmuje rekuperację?
Tak, wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła jest kosztem kwalifikowanym. Warto to wykorzystać: w domu z wentylacją grawitacyjną straty wentylacyjne stanowią zwykle 20–30% całości, a rekuperacja bywa tańsza od docieplenia ścian przy porównywalnym efekcie.
Do jakiego zapotrzebowania dobrać pompę przy termomodernizacji?
Do stanu po ociepleniu, nie przed. Pompa dobrana do budynku nieocieplonego będzie po termomodernizacji przewymiarowana mniej więcej dwukrotnie i zacznie taktować przez cały sezon przejściowy, co skraca żywotność sprężarki.