Z czego składa się rachunek
Koszt sezonu to iloczyn trzech liczb: ilości ciepła, jakiej potrzebuje budynek, efektywności pompy przy zakładanych parametrach i ceny kilowatogodziny. Każda z nich bywa w ofertach podawana korzystniej, niż wygląda w rzeczywistości.
Ilość ciepła
Liczymy ją metodą stopniodni z mocy projektowej. Dla domu potrzebującego 10 kW w strefie III daje to około 21 600 kWh ciepła rocznie na samo ogrzewanie, bez ciepłej wody.
Efektywność, czyli SCOP
Tu jest największa rozbieżność między ofertą a rachunkiem. SCOP zależy przede wszystkim od temperatury zasilania, a ta zależy od tego, czy grzejniki są w stanie oddać potrzebną moc przy niskich parametrach.
| Zasilanie | SCOP | Koszt 1 kWh ciepła | Kiedy taka instalacja |
|---|---|---|---|
| 35 °C | 4,4 | 0,24 zł | ogrzewanie podłogowe |
| 45 °C | 3,5 | 0,30 zł | grzejniki po wymianie |
| 55 °C | 2,9 | 0,36 zł | grzejniki bez zmian |
Przy cenie energii 1,04 zł/kWh brutto. Różnica między skrajnymi wariantami to jedna trzecia rachunku — przy 20 000 kWh ciepła rocznie około 2 400 zł.
Grzałka, o której oferty milczą
Poniżej punktu biwalentnego pompa nie wystarcza sama i dogrzewa grzałka elektryczna, pracująca ze sprawnością jeden. Każda kilowatogodzina z grzałki kosztuje więc trzy do czterech razy więcej niż z pompy.
Przy poprawnie dobranej pompie udział grzałki wynosi ułamek procenta rocznej energii i jest praktycznie bez znaczenia. Przy pompie za małej rośnie do kilku procent i zaczyna być widoczny w rachunku. Kalkulator liczy ten udział, ważąc go realnym rozkładem godzin sezonu, a nie zakładając równomierne rozłożenie temperatur.
Porównanie z innymi źródłami
Kalkulator zestawia koszt tej samej ilości ciepła z kotła gazowego, kotła na ekogroszek i grzałki elektrycznej. Porównujemy sam koszt energii — bez ceny urządzenia, serwisu, przeglądów kominiarskich i kosztu składowania opału, bo te różnią się zbyt mocno między instalacjami, żeby uśrednianie miało sens.
Wynik bywa zaskakujący dla obu stron sporu. Przy zasilaniu 55 °C pompa ciepła wypada podobnie do kotła kondensacyjnego, a wyraźnie drożej od ekogroszku. Przy 35 °C jest bezkonkurencyjna. To nie sprzęt decyduje, tylko parametry instalacji — i dlatego rozmowa o pompie powinna zaczynać się od grzejników, nie od katalogu urządzeń.
Czego to porównanie nie obejmuje
- Kosztu inwestycji — pompa ciepła kosztuje wielokrotnie więcej niż kocioł, a dotacje zmieniają rachunek
- Serwisu i przeglądów — kocioł na paliwo stałe wymaga czyszczenia i kominiarza, pompa okresowego przeglądu
- Czasu obsługi — kocioł podajnikowy to codzienna praca, pompa działa bezobsługowo
- Zmian cen w czasie — porównanie jest zdjęciem z jednego momentu, a wszystkie trzy nośniki drożeją w różnym tempie
Jak obniżyć ten rachunek
W kolejności od najtańszej do najdroższej:
- Obniżyć temperaturę zasilania — o ile grzejniki pozwolą. Sprawdź to w kalkulatorze mocy grzejników, zanim ustawisz krzywą grzewczą
- Zwiększyć przepływ przez grzejniki — mniejsze schłodzenie podnosi moc odbiorników, co pozwala zejść z zasilaniem
- Wymienić kilka grzejników w pomieszczeniach, które wymuszają wysoką nastawę
- Dołożyć fotowoltaikę — pompa zużywa prąd głównie zimą, gdy produkcja jest najniższa, więc autokonsumpcja jest tu niższa, niż sugerują oferty. Policz to osobno
- Ocieplić budynek — zmniejsza zapotrzebowanie u źródła, ale zwrot liczy się w dekadach
Częste pytania
Ile kosztuje ogrzewanie domu pompą ciepła przez rok?
Dla domu o zapotrzebowaniu 10 kW w strefie III, przy zasilaniu 45 °C i SCOP 3,5, koszt wynosi około 6 560 zł rocznie przy cenie prądu 1,04 zł/kWh. Przy zasilaniu 35 °C spada do około 5 260 zł, przy 55 °C rośnie do około 7 880 zł.
Czy pompa ciepła jest tańsza od gazu?
Przy zasilaniu 35–45 °C tak: koszt kilowatogodziny ciepła wynosi 0,24–0,30 zł wobec około 0,34 zł z kotła kondensacyjnego. Przy zasilaniu 55 °C różnica praktycznie znika. Decyduje temperatura pracy instalacji, nie sam wybór urządzenia.
Czy pompa ciepła jest tańsza od ekogroszku?
W kosztach samej energii zwykle nie. Ekogroszek przy cenie 1 400 zł za tonę i sprawności kotła 80% daje około 0,24 zł za kilowatogodzinę ciepła — tyle samo co pompa przy najlepszych parametrach. Przewaga pompy leży gdzie indziej: brak obsługi, brak składowania opału, brak kominiarza i brak ograniczeń prawnych, które wchodzą w kolejnych uchwałach antysmogowych.
Ile prądu zużywa pompa ciepła miesięcznie?
Dla domu o zapotrzebowaniu 10 kW i SCOP 3,5 roczne zużycie wynosi około 6 300 kWh na ogrzewanie. Rozkłada się nierównomiernie: w styczniu bywa to 1 300 kWh, w kwietniu około 400 kWh, latem zero poza ciepłą wodą.
Czy grzałka w pompie ciepła bardzo podnosi rachunek?
Przy poprawnie dobranej pompie nie — jej udział to ułamek procenta rocznej energii, bo godzin z temperaturą poniżej punktu biwalentnego jest w sezonie niewiele. Przy pompie wyraźnie za małej udział rośnie do kilku procent i wtedy jest widoczny, bo grzałka pracuje ze sprawnością jeden zamiast SCOP.