Tabela wskaźników
Wartości przyjmowane w praktyce projektowej do szacunków wstępnych. Kalkulator używa środka przedziału, ale pozwala wpisać własną wartość — i warto to zrobić, jeśli masz świadectwo charakterystyki energetycznej albo audyt.
| Standard budynku | Zakres | Wartość domyślna | Typowy rocznik |
|---|---|---|---|
| Bez ocieplenia | 150–200 W/m² | 175 W/m² | przed 1982 |
| Ocieplenie szczątkowe | 110–150 W/m² | 130 W/m² | 1982–1990 |
| Ocieplenie 5–8 cm | 90–120 W/m² | 105 W/m² | 1991–2000 |
| Ocieplenie 10–12 cm | 70–100 W/m² | 85 W/m² | 2001–2010 |
| Standard WT 2014 | 50–70 W/m² | 60 W/m² | 2011–2016 |
| Standard WT 2021 | 35–50 W/m² | 42 W/m² | po 2017 |
| Budynek pasywny | 15–25 W/m² | 20 W/m² | certyfikowany |
Wartości orientacyjne. Wskaźnik opisuje całość zapotrzebowania dla warunków odniesienia: strefa III i wentylacja grawitacyjna o krotności 0,5 wymiany na godzinę.
Uwaga na to, co ten wskaźnik obejmuje. W różnych opracowaniach ta sama liczba bywa podawana raz jako straty przez przegrody, raz jako całość razem z wentylacją. My przyjmujemy drugie znaczenie i mówimy o tym wprost, bo od tego zależy, czy wynik nie będzie zawyżony o jedną czwartą. Pełne wyprowadzenie jest w Metodologii.
Co oznacza ta rozpiętość
Między budynkiem nieocieplonym a pasywnym jest blisko dziewięciokrotna różnica. To jest powód, dla którego dobór źródła ciepła po samym metrażu jest zgadywanką: dwa domy o powierzchni 150 m² mogą potrzebować 3 kW albo 26 kW.
| Standard | Dom 120 m² | Dom 150 m² | Dom 200 m² |
|---|---|---|---|
| Bez ocieplenia | 21,0 kW | 26,3 kW | 35,0 kW |
| Ocieplenie 5–8 cm | 12,6 kW | 15,8 kW | 21,0 kW |
| Ocieplenie 10–12 cm | 10,2 kW | 12,8 kW | 17,0 kW |
| WT 2014 | 7,2 kW | 9,0 kW | 12,0 kW |
| WT 2021 | 5,0 kW | 6,3 kW | 8,4 kW |
| Pasywny | 2,4 kW | 3,0 kW | 4,0 kW |
Dla warunków odniesienia: strefa III, wentylacja grawitacyjna. Zmiana wentylacji przesuwa te wartości w obie strony — sprawdzisz to w kalkulatorze.
Skąd wziąć wskaźnik dla swojego domu
Tabela jest przybliżeniem opartym na roczniku i grubości izolacji. Twardsze dane, od najlepszych:
- Świadectwo charakterystyki energetycznej — podaje zapotrzebowanie wprost, to najlepsze źródło. Od 2023 roku wymagane przy sprzedaży i wynajmie, więc jest szansa, że już je masz
- Audyt energetyczny — jeśli robiłeś go pod Czyste Powietrze, liczba tam jest, zwykle razem z rozbiciem na przegrody
- Rachunek za poprzednie źródło ciepła — metoda odwrotna, ale najbliższa rzeczywistości
Jak oszacować wskaźnik z rachunku za gaz
Jeśli ogrzewałeś gazem, roczne zużycie w metrach sześciennych pomnóż przez 10 kWh — tyle mniej więcej daje metr sześcienny gazu ziemnego. Uwzględnij sprawność kotła i odejmij ciepłą wodę, a otrzymasz energię zużytą na ogrzewanie.
Qproj [kW] ≈ Eogrzewanie [kWh] × ΔTproj / (24 × SD)
Przykład: 2 200 m³ gazu rocznie to 22 000 kWh, minus 3 000 kWh na ciepłą wodę i po uwzględnieniu sprawności 92% zostaje około 17 500 kWh na ogrzewanie. Przy strefie III daje to moc projektową około 8,1 kW.
Ta droga ma jedną istotną zaletę nad tabelą: uwzględnia, jak faktycznie mieszkasz — czy ogrzewasz wszystkie pomieszczenia, jaką trzymasz temperaturę i jak często wietrzysz. Ma też wadę: opisuje przeszłość, więc po termomodernizacji przestaje być aktualna.
Standardy WT — co się zmieniało
Warunki techniczne określają maksymalne dopuszczalne współczynniki przenikania ciepła dla przegród w nowych budynkach. Zaostrzano je kilkakrotnie i to one wyznaczają granice między wierszami tabeli.
| Okres | Ściana zewnętrzna U | Dach U | Okno U |
|---|---|---|---|
| przed 1982 | 1,16 W/(m²·K) | 0,87 | 3,0 |
| 1982–1990 | 0,75 | 0,45 | 2,6 |
| 1991–2002 | 0,55 | 0,30 | 2,6 |
| WT 2014 | 0,25 | 0,20 | 1,3 |
| WT 2021 | 0,20 | 0,15 | 0,9 |
Wartości maksymalne dopuszczalne dla budynków mieszkalnych. Konkretny budynek mógł być wykonany lepiej, niż wymagał przepis.
Warto zwrócić uwagę na skok między 1991–2002 a WT 2014: współczynnik ściany spadł ponad dwukrotnie. To dlatego domy z lat dziewięćdziesiątych, mimo że mają ocieplenie, wypadają w tabeli tak słabo — pięć centymetrów styropianu było wtedy standardem, dziś jest to jedna trzecia tego, co się stosuje.
Częste pytania
Ile watów na metr potrzebuje dom bez ocieplenia?
Od 150 do 200 W/m², typowo około 175 W/m². Dom 150 m² z tego okresu potrzebuje więc mniej więcej 26 kW mocy grzewczej — cztery razy więcej niż budynek w standardzie WT 2021 o tej samej powierzchni.
Ile watów na metr ma dom w standardzie WT 2021?
Od 35 do 50 W/m², typowo około 42 W/m². Dla domu 150 m² daje to około 6,3 kW zapotrzebowania. To wartość, przy której trzeba szczególnie uważać na przewymiarowanie pompy ciepła.
Skąd wziąć wskaźnik zapotrzebowania dla mojego domu?
Najlepiej ze świadectwa charakterystyki energetycznej albo audytu energetycznego — podają tę liczbę wprost. Alternatywnie da się ją odtworzyć z rachunku za poprzednie źródło ciepła, co ma tę zaletę, że uwzględnia rzeczywisty sposób użytkowania domu.
Czy wskaźnik obejmuje straty wentylacyjne?
W naszej tabeli tak — wartości opisują całość zapotrzebowania dla warunków odniesienia, czyli strefy III i wentylacji grawitacyjnej o krotności 0,5. W innych opracowaniach ta sama liczba bywa podawana jako same straty przez przegrody, dlatego zawsze warto sprawdzić, co dokładnie obejmuje.
Dlaczego domy z lat 90. wypadają tak słabo mimo ocieplenia?
Bo ówczesny standard to 5–8 cm styropianu, przy dopuszczalnym współczynniku przenikania ściany 0,55 W/(m²·K). Dziś norma wynosi 0,20, czyli prawie trzy razy mniej. Ocieplenie z tamtego okresu jest lepsze od żadnego, ale daleko mu do obecnych wymagań.